Terug
-
De verschillen tussen het arbeidsrecht en ambtenarenrecht in enkele highlights

Wnra: de nieuwe rechtspositie is een feit! Wat betekent dat?

Datum: 13-01-2020
Blog

Vanaf begin dit jaar vallen ambtenaren onder het civiele arbeidsrecht. Dat heeft invloed op de instroom, doorstroom en uitstroom van ambtenaren. Maar wat betekent dat? Marije Schneider is docent bij OSR juridische opleidingen. Zij deelt de meest belangrijke verschillen.

Normalisering?
Een ambtenaar is ondergeschikt aan zijn leidinggevende en krijgt salaris voor het werk dat hij doet. Een werknemer ook. Toch waren er verschillende stelsels van toepassing: op ambtenaren het ambtenaren- en het bestuursrecht, voor werknemers het civiele arbeidsrecht. Op 1 januari is aan dit verschil een einde gemaakt door de invoering van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra).

Instroom: Van aanstelling naar arbeidsovereenkomst
Een ambtenaar kreeg een aanstelling: zijn werkgever zond hem een besluit waarin stond dat hij aangenomen is. De ambtenaar zelf hoefde niets te doen; een aanstelling was eenzijdig. Vanaf nu
krijgen ambtenaren een arbeidsovereenkomst: een tweezijdige overeenkomst waaronder werkgever en werknemer hun
handtekening zetten.

Doorstroom: Wijziging van de arbeidsovereenkomst, lastiger dan in het ambtenarenrecht!
Een arbeidsrelatie kan jarenlang duren. Het kan gebeuren dat er dan wijzigingen aangebracht moeten worden in de overeenkomst. Bijvoorbeeld omdat een werknemer minder wil werken of omdat de
werkgever zijn bedrijf verhuist. Dan moeten de afspraken worden aangepast. Dat is uitstekend als beiden het met die aanpassing eens zijn. Anders wordt het als de werknemer niet akkoord gaat.
In het ambtenarenrecht zijn veel werkgeversbeslissingen mogelijk ‘in het belang van de dienst’. In het arbeidsrecht kunnen afspraken alleen gewijzigd worden als partijen hebben afgesproken dat de werkgever de overeenkomst eenzijdig mag wijzigen én de werkgever een zwaarwichtig belang heeft. Of indien de werknemer de wijziging moet accepteren op grond van het criterium ‘goed werknemerschap’.

Disciplinaire maatregelen slechts beperkt mogelijk
Het ambtenarenrecht bood een scala aan disciplinaire maatregelen. Het arbeidsrecht veel minder. Wat kan nog wel? Schorsing blijft mogelijk. Een werkgever moet daarvoor gegronde redenen hebben.
Anders dan nu moet in alle gevallen het salaris worden doorbetaald.
De berisping kent het arbeidsrecht niet, de waarschuwing wel. Dat zijn vergelijkbare maatregelen.
Het strafontslag verdwijnt. Een werkgever kan de ambtenaar op staande voet ontslaan of ontbinding van de arbeidsovereenkomst
vragen aan de kantonrechter.

Uitstroom: Eerst naar UWV of kantonrechter
Een ambtenaar werd ontslagen met een ontslagbesluit. Als hij het daar niet mee eens was, kon hij tot eind 2019 bezwaar maken bij zijn werkgever en uiteindelijk naar de rechter stappen. Toetsing vond dus achteraf plaats.Dat is in het arbeidsrecht anders: ontslag wordt beoordeeld door het UWV en/of de kantonrechter. Een toetsing vóóraf dus. Het UWV beoordeelt ontslagen wegens
reorganisatie en langdurige ziekte, voor overige ontslagen moet je bij de kantonrechter zijn.

Tot slot
Duizelt het je van alle wijzigingen? Volg een van onze Wnra cursussen

Marije Schneider

Marije Schneider is docent arbeidsrecht bij de Universiteit Leiden, specialist arbeids- en ambtenarenrecht bij Schneider juridische dienstverlening en docente bij OSR juridische opleidingen.